Quyền Linh đi cứu trợ và những hình ảnh cay khóe mắt người xem


Clip hình ảnh đi cứu trợ của MC Quyền Linh được con gái quay lại – Nguồn: Facebook Quyền Linh

Chỉ khoảng 1 tiếng sau khi đăng, clip đã nhận đến hàng ngàn lượt chia sẻ. Trong clip là hình ảnh Quyền Linh đi qua những con phố vắng lặng, từ Nhà hát TP, đường Nguyễn Du, rồi những khu phong tỏa, dây giăng mắc khắp mọi nơi…

Những ngày thành phố căng thẳng chống dịch, Quyền Linh bận rộn với nhiều chuyến xe chở ân tình do anh tự lái xe cá nhân, phát hàng ngàn bánh chưng, bánh tét mỗi ngày cho bà con nghèo, bà con ở khu vực cách ly, phong tỏa.

Quyền Linh cùng các nhà hảo tâm cũng đi trao quà đến người nghèo, chở hàng tấn rau củ đến những khu cách ly, bếp ăn từ thiện…

Quyền Linh đi cứu trợ và những hình ảnh cay khóe mắt người xem - Ảnh 2.

MC Quyền Linh tự tay gửi bánh tét, bánh chưng… đến bà con nghèo, bà con ở khu phong tỏa, cách ly – Ảnh: NVCC

Trên hành trình đó, cộng sự đã ghi lại cho anh những đoạn clip ngắn, những hình ảnh. Nhìn những bước chân Quyền Linh trên những con phố vắng, len lỏi qua khu vực dây giăng mắc dưới trời nắng gắt hay cơn mưa tầm tã khiến không ít người nao lòng.

Giữa hành trình mệt mỏi đó là phút tựa gốc cây ngước lên trời cao, nhanh chóng kéo khẩu trang xuống kịp cho một hơi thở hít đầy lồng ngực hay là phút ngả lưng bên vệ đường…

Một chi tiết khiến người ta cay khóe mắt là khi Quyền Linh dừng chân gởi bánh tét cho cụ già ốm yếu đang cố đạp máy, khởi động chiếc xe ba gác cà tàng trên đường Lý Thường Kiệt. Anh đã giúp cụ đạp máy xe và sau đó còn đẩy một đoạn dài để xe lấy trớn.

Những hình ảnh lưu lại như kỷ niệm ở một giai đoạn Sài Gòn không thể quên trong điện thoại của cha khiến bé Mai Thảo Ngọc (tên ở nhà là Hạt Dẻ) xúc động. Và cô bé lọ mọ cả đêm để dựng thành một video clip cùng bài hát Quyền Linh rất yêu thích để tặng cha.

Quyền Linh đi cứu trợ và những hình ảnh cay khóe mắt người xem - Ảnh 3.

Quyền Linh tiếp sức cho bà con khó khăn cùng nhau vượt qua đại dịch – Ảnh: NVCC

Quyền Linh chia sẻ: “Khi con gái gởi clip, tôi xem đi xem lại mà đứt ruột. Thương Sài Gòn mình quá! Khi tôi chia sẻ trên trang cá nhân để mọi người đồng cảm, rất nhiều bạn đã lập tức nhắn tin cho tôi rằng họ đã khóc khi xem những hình ảnh đó!”.

Anh tâm sự khi thấy anh đi suốt với những chuyến trao quà đến bà con, không ít người tỏ ra lo lắng, bảo anh cẩn thận bởi dịch bệnh rất căng thẳng, không chừa một ai.

Quyền Linh đi cứu trợ và những hình ảnh cay khóe mắt người xem - Ảnh 4.

MC Quyền Linh cùng mang vác gạo, thực phẩm đến cho người khó khăn – Ảnh: NVCC

“Tôi cũng có nỗi lo chứ, có ai dám chắc là mình an toàn tuyệt đối. Nhưng đã có hàng trăm người không nề hà lao vào gánh vác trách nhiệm vì có biết bao nhiêu bà con nghèo đang chờ đợi. Ai cũng sợ thì ai sẽ làm những việc như thế này.

Nhìn những bà chị, cô em xông pha xách từng bó rau, bao gạo tới trao cho người nghèo, mình là đàn ông không lẽ trốn trong nhà? Thôi thì mình góp được chút sức cứ cố gắng thôi.

Nói vậy chứ tôi rất cẩn thận để giữ an toàn cho mình và cho mọi người. Cứ cách 3 ngày tôi lại test nhanh kiểm tra COVID-19 một lần. Khi trao quà cho bà con tôi cũng giữ khoảng cách vừa đủ. Chỉ mong chúng ta cùng cố gắng vượt qua giai đoạn khó này!” – Quyền Linh chân thành nói.

Nhà văn Sơn Tùng “viết nhân nghĩa, sống ân tình” | Văn hóa


Người phụ trách báo Thanh Niên Giải Phóng

Khi còn mạnh khỏe, nhà văn Sơn Tùng tâm sự cho tôi nghe chuyện đằng sau những lá thư tại chiến trường miền Nam (1969-1971) được ông gìn giữ cẩn thận suốt 40 năm…

Năm 1967, Sơn Tùng cùng các nhà báo Bùi Quang Tuynh, Phạm Hậu, Tâm Tâm, Mạnh Chuẩn, Khải Hoàn, Lưu Quang Huyền, họa sĩ Ái Nhi… vượt Trường Sơn vào tận giáp sông Vàm Cỏ Đông lập tờ báo Thanh Niên Giải Phóng thuộc Hội Liên hiệp Thanh Niên Mặt trận Dân tộc Giải Phóng miền Nam. Ông mang bí danh mới là Sơn Phong, anh em thường gọi Sơn Tùng là Sáu Phong anh, để phân biệt với Sáu Phong em – sau này là nguyên Chủ tịch nước Nguyễn Minh Triết.

Ngày 15.4.1971, ông đang ngồi dưới hầm viết xã luận, hoạ sĩ Ái Nhi làm ma-két cho số kỷ niệm 10 năm ngày thành lập Hội, bỗng có tiếng máy bay, rồi bom nổ. Giặc mở trận càn vào căn cứ!

Là Bí thư chi bộ cơ quan, ngồi hầm mà lòng ông như lửa đốt. Phải lên với anh em lúc này. Nghĩ sao làm vậy, ông vừa đẩy nắp hầm thì một quả M79 từ trên trực thăng Mỹ phóng tới, ông gục xuống bất tỉnh… cảm giác đau đớn toàn thân, lơ mơ thấy Sáu Phong em cõng ông vọt ra khỏi miệng hầm.

Từ đó, trên mình ông được gắn “một thứ huân chương siêu hạng” (chữ của Nguyễn Tuân) là 14 vết thương và 3 mảnh đạn còn găm trong sọ não. Nửa người bên phải hầu như bị liệt, bàn tay phải co quắp, chân phải chỉ còn động đậy chút ít, thần kinh chéo bị tổn thương nặng, mắt bên phải bị mờ.

Sau thời gian sơ cứu để qua cơn nguy hiểm, Ban Dân y Trung ương Cục miền Nam cấp tốc viết giấy giới thiệu ông ra Bắc điều trị: “Đây là một tài năng quý giá, một kho tư liệu đồ sộ, một chiến sĩ kiên trung. Đề nghị Trung ương, Chính phủ hết lòng chữa chạy, chăm sóc, kẻo mất đi một nhân tài đáng nể…”.

Khối nam châm có sức hút

Những lá thư tại chiến trường còn giữ được phần lớn là khi ông bị thương: nhà thơ Giang Nam, nhà thơ Hoài Vũ, nhà báo Đặng Văn Nhưng – Thư ký Tòa soạn báo Quân Giải phóng, Sáu Lực, Thanh Nhã, Khôi và Chắt, Nguyễn Quốc Căn, Kim Oanh, Út Thơ, Thế Sử, Trần Đình Phảng, Thu Vân, Sáu Vân, Tuyết Hồng, Lê Quyết Tiến, Năm Cơ, Tư Trung, Tám Đạo… Và cả những tác giả hiện nay tôi chưa tìm được danh tính vì những bức thư đó chỉ ký tên hoặc đã bay hết chữ bởi thời gian…

Cầm lại trên tay những lá thư từ chiến trường hôm đó, đọc xong là ông khóc. Nhiều người viết thư cho ông đã không còn. Có người đương sống mà cho đến hôm nay ông vẫn không gặp lại được ai để tạ ơn khi người ta nuôi và chăm sóc mình. Thực tình thấy lúc ông ngã xuống như thế mà tấm lòng người ta ai nấy đều quan tâm lo lắng cho ông.

Biết tin ông bị thương, ngày 24.4.1971, cô Ánh (sau này là con dâu cố Chủ tịch Nguyễn Hữu Thọ) viết: “Phải chi thay thế được thì tụi em thay thế, để anh Sáu làm nhiều việc có lợi cho cách mạng hơn tụi em”.

Nữ nghệ sĩ điện ảnh Kim Chi đã từng kể cho tôi nghe những ngày trong chiến trường, mỗi khi giặc mở những trận tâm lý chiến, nhiều người ra chiêu hồi. Lúc đó trái tim người chiến sĩ cách mạng đau như dao cắt. Bà lại đến mời “anh Sơn Tùng bên báo Thanh Niên Giải Phóng” đến nói chuyện về lý tưởng cách mạng. Cái tên Sơn Tùng đã trở thành một khối nam châm có lực hút cực mạnh.




Nhà văn Sơn Tùng “viết nhân nghĩa, sống ân tình” - ảnh 1

Sơn Tùng phụ trách báo Thanh Niên Giải Phóng

Ảnh: Tư liệu gia đình

Lần này, khi đọc lá thư của Nguyễn Quốc Căn (B72/BD 15.702) đề ngày 25.8.1971, tôi biết thêm tình cảm của mọi người xung quanh những năm tháng ấy đã dành cho ông: “Anh Tùng ơi! Từ ngày anh về cái không khí tưng bừng nhộn nhịp ở đây cũng tự nhiên lắng xuống. Mỗi khi qua bên khu bệnh, qua cái nhà nhỏ nhắn mà anh ở, nhìn cái giường quen thuộc mà anh vẫn nằm bọn em lại nhớ đến anh. Và chính lúc ấy lại dậy lên trong lòng em nỗi thương anh – như một người anh ruột thịt – đã mất mát nhiều quá vì cuộc chiến tranh ái quốc. Giá như một gánh nặng đang đè lên vai anh thì bọn em có thể còn chia sớt được. Nhưng đây lại là một thương tích – thương tích trên thể xác và trên tình cảm…

Bao nhiêu lần nói chuyện với anh em đều nhớ lại và ghi nhớ rất sâu những điều anh nói. Rồi mai đây, anh có trở về ngoài ấy, tiếng nói của anh vẫn như có một sức mạnh vang từ quê mẹ đến bên tai chúng em”.

Ngày ấy, chính quyền Việt Nam Cộng hòa tuyên truyền nhiều hình ảnh xấu về người chiến sĩ cộng sản miền Bắc, nhất là trong hoạt động văn hóa văn nghệ. Vậy mà khi Sơn Tùng vào là sinh viên, trí thức Sài Gòn cứ quây xung quanh những buổi ông nói chuyện về Alphonse Daudet, Victor Hugo…
Những chiến sĩ cộng sản ngoài Bắc vào nhiều người tài hoa nhưng họ ngạc nhiên nhất tại sao có ông cán bộ Sơn Phong nhớ lịch sử dân tộc kỹ càng, thuộc chuyện “Bình Tây đại nguyên soái” Trương Định cứ vanh vách. Sơn Phong đọc thơ Đồ Chiểu với “Lục Vân Tiên”, “Ngư tiều y thuật vấn đáp” như thấu cả tấm lòng người dân lục tỉnh: “Trai thời trung hiếu làm đầu/ Gái thời tiết hạnh làm câu trau mình…” rồi “Nhớ câu kiến ngãi bất vi/ Làm người như thế cũng phi anh hùng”.
Nói đến văn học Nga trong rừng miền Đông kháng chiến chống Mỹ lại càng hiếm. Sơn Tùng đã dành nhiều buổi trò chuyện về “Sông Đông êm đềm” của Sholokhov, với số phận cuộc đời của Gregori và Aksinia; “Chiến tranh và Hòa bình” của Lev Tolstoy; “Tội ác và hình phạt”, “Bút ký dưới hầm”… của Dostoevsky. Chưa đi hết ngạc nhiên này, sinh viên trí thức trong rừng ngày đó lại đến ngạc nhiên khác với một nhà báo Sơn Tùng nói chuyện về “tứ đại kỳ thư” của Trung Quốc: Đông Chu liệt quốc, Tam Quốc diễn nghĩa, Thủy Hử, Tây Du Ký… ngày này qua ngày khác.

Trong những người quanh ông hồi đó, cũng có người không hiểu ông. Và người ấy chắc cũng có những hành động cư xử không được hay với ông. Tôi có suy luận như vậy khi đọc thư chiến trường. Tuy nhiên khi người ấy gặp hoạn nạn, chính bàn tay của ông đã chăm sóc trong giây phút hiểm nghèo. Để rồi, khi ông nằm điều trị, người ấy đã viết thư với sự hối hận: ước mong làm sao chăm sóc ông để bù lại lỗi lầm mình đã gây ra. Nhưng ông luôn giàu lòng bao dung và vị tha, ông biết mà chưa bao giờ có một lời trách cứ hay than phiền…

Bây giờ đọc lại tập thư chiến trường, ông có cái day dứt suốt mấy đêm liền. Những người đó là ân nhân chăm sóc mình, làm sao báo đáp được?

Vẫn trong mạch băn khoăn của mình, ông lại dặn dò tôi kỹ càng: “Cháu nhớ phải chú thích ông Tư Kiếng là Giáo sư Lê Thiết – Phó Chủ tịch Hội Liên hiệp Thanh niên Giải phóng miền Nam Việt Nam. Giáo sư Lê Thiết đã mất năm 1985, hiện nay người con trai là Trần Cát Điền (Tư Điền) công tác tại Ban Tổ chức Thành ủy Thành phố Hồ Chí Minh”.

Bàn tay gió khẽ lật những trang sách trên bàn làm việc của ông cùng những bức thư chiến trường đã ngả màu thời gian.




Nhà văn – Anh hùng Lao động Sơn Tùng qua đời ngày 22.7.2021, hưởng thọ 93 tuổi. Lễ viếng và truy điệu được tổ chức tại Nhà tang lễ Quốc gia, số 5 Trần Thánh Tông (Hà Nội) sáng ngày 26.7.2021. Di quan và an táng tại nghĩa trang quê nhà: làng Kim Lũy, xã Diễn Kim, huyện Diễn Châu, tỉnh Nghệ An.




Nghệ sĩ phục trang Kim Phượng qua đời trưa 25-7 sau khi mắc COVID-19


Nghệ sĩ phục trang Kim Phượng qua đời trưa 25-7 sau khi mắc COVID-19 - Ảnh 1.

Nghệ sĩ Kim Phượng – Ảnh: FB nghệ sĩ Kim Phượng

Nghệ sĩ Kim Phượng, tên thật Nguyễn Thị Ngọc Hoa, sinh năm 1955 tại Sài Gòn. Bà là con gái của ông bầu Bảy Huỳnh và nghệ sĩ Ngọc Hương, cặp vợ chồng đã thành lập gánh hát Chánh Thành, tiền thân của đoàn cải lương tuồng cổ Huỳnh Long.

Bà là em ruột của nghệ sĩ tuồng cổ nổi tiếng Bạch Mai, Thanh Bạch.

Nối tiếp truyền thống gia đình, bà tham gia đoàn tuồng cổ Huỳnh Long với những vai đào võ, đào lẳng.

Sau ngày thống nhất đất nước, bà chuyển sang làm nghề phục trang và là cái tên quen thuộc ở nhiều vở cải lương và các bộ phim cổ trang.

Bộ phim Ngọn lửa Thăng Long của đạo diễn – NSND Lý Huỳnh và gần đây là bộ phim Song Lang của đạo diễn Leon Quang Lê cũng do bà đảm nhiệm phần phục trang.

Vài ngày trước bà Kim Phượng có triệu chứng sốt nhẹ, ho. Ngày 24-7, bà cảm thấy khó thở và được người nhà đưa vào Bệnh viện điều dưỡng phục hồi chức năng quận 8, TP.HCM. Bà được xét nghiệm và cho kết quả dương tính với SARS-CoV-2.

Sáng 25-7, bà biến chuyển nặng do có nhiều bệnh nền như huyết áp, tim mạch, tiểu đường… Đến 12h55 cùng ngày, bà trút hơi thở cuối cùng tại bệnh viện.

Sự ra đi của nghệ sĩ Kim Phượng khiến nhiều nghệ sĩ như Ngọc Huyền, Gia Bảo, Lê Tứ, Hà Như, soạn giả Hoàng Song Việt… bàng hoàng. Bởi cách đây chừng 1 tuần bà còn rất khỏe mạnh.

Nghệ sĩ Kim Phượng được nhiều người trong nghề yêu quý bởi sự hiền lành, nhiệt tình với anh em. Khi nhận làm phục trang cho ai, bà cũng làm việc hết sức chu đáo và tận tâm. Với những nhóm nghệ sĩ trẻ có khi bà còn làm phục trang miễn phí như sự giúp đỡ cho các em.

Lúc còn sống, khi anh em nghệ sĩ trong đoàn Huỳnh Long cũ gặp khó khăn, bệnh tật, bà luôn là người kêu gọi giúp đỡ để giúp họ vượt qua cơn ngặt nghèo.

Bà ra đi nhưng với nhiều nghệ sĩ, nụ cười chân thành, ấm áp của bà sẽ còn mãi phía sau những xiêm y sân khấu lộng lẫy…

‘Đạo diễn trăm tỉ’ Võ Thanh Hòa dạy bí quyết làm phim online trong mùa dịch | Văn hóa


Đạo diễn Võ Thanh Hòa đăng tải các đoạn clip hướng dẫn làm phim lên fanpage từ tháng 5.2021, đồng thời đăng tải lên kênh TikTok cá nhân từ tháng 3.2021. Tuần suất là duy trì mỗi ngày đều có một video clip với các nội dung hữu ích về điện ảnh. Tính đến nay, Võ Thanh Hòa đã chia sẻ gần 170 đoạn video clip.
Những thông tin mà đạo diễn bộ phim trăm tỉ Chị Mười Ba – 3 ngày sinh tử chia sẻ khá gần gũi, mang tính thực tiễn cao như: Mọi người có biết muốn làm một bộ phim thì cần gì không? Doanh thu của phim điện ảnh trăm tỉ phân chia thế nào? Bí quyết đơn giản dành cho các bạn mới viết kịch bản hay Làm đạo diễn lương có cao hay không?

Với kinh nghiệm nhiều năm “chinh chiến” của mình, đạo diễn Võ Thanh Hòa tổng hợp và chia sẻ một cách gần gũi, giúp người xem có được những kiến thức khách quan về điện ảnh nước nhà. Trong thời điểm dịch bệnh còn diễn biến phức tạp, người dân phải ở nhà để chống dịch thì những video clip này được tiếp cận ngày một nhiều hơn.




'Đạo diễn trăm tỉ' Võ Thanh Hòa dạy bí quyết làm phim online trong mùa dịch - ảnh 1

Đạo diễn Võ Thanh Hòa (áo trắng) chỉ đạo cảnh quay tại phim trường

Nói về ý tưởng thực hiện loạt video dạy làm phim này, đạo diễn Võ Thanh Hòa chia sẻ: “Thú thật là khi tiếp xúc với nhiều bạn trẻ muốn theo đuổi nghề làm phim, tôi nhận ra rằng thông tin thực tế mà họ có được quá ít ỏi. Hầu như họ chẳng có điều kiện hay cơ hội tiếp xúc với thực tiễn, chưa từng biết trường quay là như thế nào nên những ước mơ theo đuổi công việc này chỉ mãi nằm trên giấy. Tôi không xem việc chia sẻ của mình là điều gì cao siêu hết, tôi chỉ nói bằng tấm lòng, có gì tôi nói đó, mục tiêu quan trọng nhất là giúp cho các bạn trẻ hiểu được rằng muốn làm ra một bộ phim thì phải trải qua những gì. Điện ảnh là mảnh đất cho sự sáng tạo, tôi mong các bạn trẻ sẽ có trải nghiệm thú vị khi bước chân vào”.

Đạo diễn Võ Thanh Hòa cho biết hoạt động chia sẻ kinh nghiệm, kiến thức làm phim này là bước đầu cho việc tạo nên chuỗi câu lạc bộ dạy làm phim nâng cao cho các bạn trẻ lẫn người cùng nghề. Câu lạc bộ này có tên Film Nista, dự kiến sẽ hoạt động sau dịch. Ngoài ra, Võ Thanh Hòa còn đang lên kế hoạch để thực hiện nhiều chương trình trau dồi, nâng cao kiến thức khác.




'Đạo diễn trăm tỉ' Võ Thanh Hòa dạy bí quyết làm phim online trong mùa dịch - ảnh 2

“Đạo diễn trăm tỉ” Võ Thanh Hòa chụp ảnh cùng vợ con trong lần mừng sinh nhật tại phim trường Chị Mười Ba phần 2

Đạo diễn Võ Thanh Hòa cũng nói thêm: “Tôi có 22 năm gắn bó với điện ảnh, trong đó làm đạo diễn 11 năm. Hơn 1 thập kỷ ngồi ghế đạo diễn, tôi đã trải qua nhiều cung bậc cảm xúc khác nhau. Mấy ngày giãn cách vì dịch bệnh này, tôi nhận được nhiều câu hỏi rất trăn trở của các bạn trẻ. Ở họ, có sự đam mê và sẵn sàng dấn thân, tôi hy vọng điều mình đang làm có thể truyền tải 1 phần tình yêu dành cho phim ảnh đến với họ. Tôi không đặt nặng vấn đề mình có được gì khi chia sẻ quá nhiều kinh nghiệm hay không. Điều quan trọng nhất đối với tôi là người theo dõi họ đã có thêm được điều gì cho tình yêu và giấc mơ phim ảnh”.

Từ diễn viên triển vọng đến ‘đạo diễn trăm tỉ’

Võ Thanh Hòa sinh năm 1989 và từng được biết đến như diễn viên triển vọng của màn ảnh Việt. Năm 9 tuổi, Võ Thanh Hòa đóng phim Hương dẻ của nữ đạo diễn Vĩnh Hương. Sau đó, anh lại đóng thêm các phim Chuyện tình bên dòng kênh Xáng, Bông dừa cạn, Miền đất phúc, Con gà trống

Tuy nhiên, vai diễn giúp Võ Thanh Hòa để lại ấn tượng nhiều nhất lại là Điền của phim Cánh đồng bất tận, đóng cùng Ninh Dương Lan Ngọc, Dustin Nguyễn, Đỗ Hải Yến… Nhờ lối diễn xuất mộc mạc, giản dị và duyên dáng, Võ Thanh Hòa đã ghi dấu ấn đặc biệt trong lòng nhiều người. Cũng nhờ vai Điền mà Võ Thanh Hòa đã nhận giải Nam diễn viên phụ xuất sắc nhất tại Cánh diều vàng 2010. Giữa lúc con đường diễn xuất đang rộng mở, Võ Thanh Hòa bất ngờ chuyển hướng sang làm đạo diễn.




'Đạo diễn trăm tỉ' Võ Thanh Hòa dạy bí quyết làm phim online trong mùa dịch - ảnh 3

Võ Thanh Hòa và các diễn viên Thu Trang, Tiến Luật, Kiều Minh Tuấn trong ngày giao lưu khán giả khi Chị Mười Ba – 3 ngày sinh tử công chiếu

Cuối năm 2020, phim Chị Mười Ba – 3 ngày sinh tử do Võ Thanh Hòa làm đạo diễn đã khuynh đảo các phòng vé khi thu về hơn 100 tỉ đồng. Điều này phần nào chứng tỏ Võ Thanh Hòa khá “mát tay”. Cho đến nay, anh cũng chính là đạo diễn trẻ nhất gia nhập câu lạc bộ phim trăm tỉ của màn ảnh Việt.

Sắp tới, Võ Thanh Hòa tiếp tục hợp tác cùng Thu Trang – Kiều Minh Tuấn – Jun Vũ – Anh Tú trong phim điện ảnh hài Chìa khóa trăm tỉ – tác phẩm chứa đựng nhiều điều thú vị đến từ vị “đạo diễn trăm tỉ” trẻ tuổi.




Vĩnh biệt nhà văn – nhà báo – anh Hai Cù Nèo Lê Văn Nghĩa


Vĩnh biệt nhà văn - nhà báo - anh Hai Cù Nèo Lê Văn Nghĩa - Ảnh 1.

Nhà văn Lê Văn Nghĩa ký tặng sách cho học sinh chuyên văn Trường THPT chuyên Lê Hồng Phong TP.HCM vào ngày 13-5-2016 – Ảnh: TƯỜNG HÂN

Ông Lê Văn Nghĩa sinh ngày 20-5-1953 tại tỉnh Chợ Lớn. Ông làm việc tại báo Tuổi Trẻ từ năm 1975 đến năm 2015.

Nhà báo Lê Văn Nghĩa thuộc thế hệ thanh niên học sinh Sài Gòn trưởng thành trong phong trào đấu tranh đô thị trước 1975. Ông từng xuống đường lãnh đạo thanh niên học sinh đấu tranh trực diện với cảnh sát, từng bị bắt, trải qua một số nhà tù giam của chế độ Việt Nam Cộng hòa, kể cả ở Côn Đảo.

Sau ngày thống nhất đất nước, Lê Văn Nghĩa thuộc thế hệ làm báo đầu tiên của báo Tuổi Trẻ, cùng với làng báo TP.HCM lúc bấy giờ góp phần xây dựng đời sống mới.

Linh hồn của Tuổi Trẻ Cười 

Ông thể hiện thiên khiếu của mình trong các tác phẩm trào phúng, châm biếm khi nhận thấy tác dụng độc đáo của thể loại báo cười trong công cuộc đấu tranh cái xấu và uốn nắn nhân quần theo lẽ phải.

Lê Văn Nghĩa có một thời gian dài phụ trách tờ Tuổi Trẻ Cười (báo Tuổi Trẻ), ông tham gia xây dựng nhiều chuyên mục cũng như các nhân vật trào phúng được xem là “để đời” gắn với ông như các bút danh: Hai Cù Nèo, Đại Văn Mỗ, Điệp Viên Không Không Thấy, Thằng Hề…

Sự xuất hiện của báo Tuổi Trẻ Cười vào trước lúc Đổi mới, vắt qua đến cuối thập niên 1980 đã trở thành tờ báo ăn khách khắp trong Nam ngoài Bắc, ở tận các vùng nông thôn xa xôi, nhiều gia đình không đọc báo Tuổi Trẻ nhưng vẫn đặt mua Tuổi Trẻ Cười do lẽ người dân mến mộ “ông Hai Cù Nèo” – một bút danh chung do Lê Văn Nghĩa sản sinh và ký phần lớn dưới các bài viết.

Vĩnh biệt nhà văn - nhà báo - anh Hai Cù Nèo Lê Văn Nghĩa - Ảnh 2.

Nhà văn Lê Văn Nghĩa – Ảnh: T.T.D

Viết văn đến ngày cạn sức 

Khi tuổi đời đã cao, tạm gác công việc làm báo, Lê Văn Nghĩa tập trung viết sách và tiếp tục giành được nhiều cảm tình từ người đọc qua các tập hồi ức/tự truyện và các thiên khảo cứu về văn nghệ Sài Gòn một thời.

Đó là các tác phẩm hồi ức về một thời niên thiếu Lê Văn Nghĩa đi học dưới mái trường Bình Tây (nay là trường Nguyễn Huệ – Q.6): Chú chiếu bóng, nhà ảo thuật, tay đánh bài và tụi con nít xóm nhỏ (2014), Tụi lớp nhứt trường Bình Tây, cây viết máy và con chó nhỏ (2018), Mùa tiểu học cuối cùng (2020); câu chuyện về thời trung học của ông được kể lại xúc động trong truyện dài Mùa hè năm Petrus (2012).

Đồng nghiệp của ông còn nhớ mấy năm trước khi ra mắt quyển truyện về ngôi trường Bình Tây, nhà văn – nhà báo Lê Văn Nghĩa quay lại ngôi trường thuở xưa mình học để tặng sách cho các học sinh thế hệ con cháu bây giờ, trò chuyện cùng nhau, bất giác ông rơi nước mắt khóc ngon lành.

Dịp ra mắt quyển Mùa hè năm Petrus, ông còn tâm sự riêng với một số đồng nghiệp thân thiết rằng chế độ giáo dục của Sài Gòn trước đây rất hay, “nhất là hệ thống trường công lập, ai thi đậu vô đó là chuyện học được bảo đảm chắc chắn không phải lo lắng gì”.

Vĩnh biệt nhà văn - nhà báo - anh Hai Cù Nèo Lê Văn Nghĩa - Ảnh 3.

Lê Văn Nghĩa, Nguyễn Đông Thức cùng các cán bộ nhân viên cũ Nam Đồng, Nguyễn Phú Yên, Minh Nhựt tại buổi liên hoan kỷ niệm 35 năm ngày thành lập báo ngày 2-9-2011 – Ảnh: NGUYỄN CÔNG THÀNH

Vào những năm cuối đời, dù đã lâm trọng bệnh, nhà văn Lê Văn Nghĩa vẫn cần cù làm việc, tìm kiếm trong nhiều nguồn tư liệu để thực hiện các thiên biên khảo về đời sống văn nghệ Sài Gòn một thời sôi động hàng đầu của cả miền Nam mà theo ông là không khi nào có được không khí đặc biệt như vậy.

Kết quả của những ngày tháng vừa chống chọi bạo bệnh vừa làm việc cật lực là các quyển sách: Sài Gòn chuyện xưa mà chưa cũ (NXB Trẻ, 2020), Sài Gòn khâu lại mảnh thời gian (NXB Trẻ, 2018), Văn học Sài Gòn 1954 – 1975 những chuyện bên lề (NXB Tổng Hợp TP.HCM, 2020).

Cả một đời gắn liền với nghiệp viết, Lê Văn Nghĩa xuất bản rất nhiều tác phẩm. Tác phẩm sớm nhất của ông là Vượt sóng (1986) – tập truyện ký kể lại những tháng ngày trong nhà tù Côn Đảo, tiếp theo là các tác phẩm:

Thằng láu cá (1989), Vua lừa (1990), Ôi bóng đá (1990), Hoa hậu phường Cây Mít (1991), Đám cưới nàng Thanh Mã (1991), Nô tế bồ (1994), Nếu Adam không có xương sườn (tuyển tập truyện vui cười về phụ nữ dưới con mắt của đàn ông xấu / Lê Văn Nghĩa sưu tầm và bình, 2016),

Sài Gòn – Dòng sông tuổi thơ (tạp văn 2016), Phá án sex-tour (tiểu phẩm trào phúng, 1995), Nhà mùi học (tiểu phẩm trào phúng, 2000),

Bạn đời (truyện ngắn, 2002), Điệp viên 00 thấy (2003), Tùy viên giảm béo (tiểu phẩm trào phúng, 2004), Trùm cá độ (2005), Người bán nụ cười (2006),

Ngôi nhà ma (tập truyện ngắn trào phúng, 2009), Tào lao xịt bộp (tuyển tập truyện trào phúng, 2010), Hạt bụi bên nhau (tập truyện rất ngắn và truyện trào phúng, 2010), Chuyện chán phèo (tuyển tập truyện trào phúng, 2011), Nỗi buồn đàn ông (2017)…

Vĩnh biệt nhà văn - nhà báo - anh Hai Cù Nèo Lê Văn Nghĩa - Ảnh 4.

Nhà văn Lê Văn Nghĩa trong lễ trao giải Cù Nèo Vàng – Ảnh: TT.D

Trong trái tim bạn bè, đồng nghiệp 

Khi hay tin bệnh tình của nhà văn Lê Văn Nghĩa trở nặng, NXB Tổng Hợp TP.HCM ráo riết làm bản thảo để in 2 tập truyện trào phúng của ông là: Điệp viên Không Không Thấy và nhà thơ thần giáng, Điệp viên Không Không Thấy và Đại Văn Mỗ.

Tuy nhiên, trong những ngày qua TP.HCM đang thực hiện giãn cách xã hội chống dịch COVID-19, hầu hết các nhà in dừng hoạt động nên in chưa kịp. Bè bạn thân thiết hay tin đều tiếc cho người bạn vốn nặng tình với anh em, mà lúc ra đi lại gặp lúc mọi người không thể đến viếng.

“Cách đây chừng hai mươi ngày, anh Nghĩa còn viết mấy dòng thư điện tử gửi cho chúng tôi và nhóm bạn, đại ý nói rằng ‘mệt lắm các anh ơi, chắc khó gặp các anh rồi’, quả đúng đó là lời tuyệt mệnh của anh Lê Văn Nghĩa vậy”, nhà nghiên cứu Trần Văn Chánh chia sẻ.

Tang lễ nhà văn – nhà báo Lê Văn Nghĩa tổ chức tại Nhà tang lễ Bộ Quốc phòng, do đang trong đợt cao điểm giãn cách phòng chống dịch COVID-19, chúng tôi thông tin để bạn đọc gần xa tưởng niệm ông thay vì đến viếng trực tiếp.

Nhà văn Lê Văn Nghĩa du xuân giới thiệu sách ở Pháp Nhà văn Lê Văn Nghĩa du xuân giới thiệu sách ở Pháp

TTO – Cầm trong tay bảy đầu sách lên đường đi Pháp ăn tết cùng bà con Việt kiều với một số buổi giao lưu giới thiệu sách tại Pháp, nhà văn Lê Văn Nghĩa là người đầu tiên chủ động “mang sách mình đi đánh xứ người” trong dịp tết cổ truyền.

Những tác phẩm kinh điển thế giới được thay ‘áo mới’ | Văn hóa


Với việc làm mới tác phẩm kinh điển thông qua những bức tranh minh họa của các họa sĩ Việt Nam, các ấn bản hứa hẹn sẽ thân thiện hơn với bạn đọc.

Hắc Tuấn Mã Hồi ký của một chú ngựa

Đây là phiên bản tiếng Việt mới nhất của tác phẩm kinh điển Black Beauty: His Grooms and Companions, the Autobiography of a Horse của tác giả Anna Sewell – một trong những tượng đài của văn học thiếu nhi thế giới.

Hắc Tuấn Mãtên của chú ngựa, trong suốt cuộc đời nhiều thăng trầm của mình, dù chỉ được hưởng những khoảng thời gian thanh bình ngắn ngủi, hiếm gặp cùng những người chủ tốt bụng, biết yêu thương loài vật, nhưng chú vẫn tin vào tình cảm thiêng liêng giữa người chủ và vật nuôi, đó là ánh sáng hy vọng, là nguồn nước mát xoa dịu phần nào những đắng cay đau đớn của roi vọt, sự lạnh lẽo thiếu vắng sự thấu hiểu.

Tác phẩm cho ta một cái nhìn từ phía bên kia trong mối quan hệ giữa con người và những người bạn bốn chân, “là tiếng nói cảnh tỉnh và thiết tha mong muốn loài vật sẽ được đối xử nhân đạo hơn”.

Hắc Tuấn Mã – Hồi ký của một chú ngựa được phát hành tháng 7.2021 là bản dịch mới hoàn toàn của Bùi Bảo Dung, một dịch giả tuổi 9X. Trung thành với nguyên tác, Bùi Bảo Dung mong muốn tạo ra một bản dịch gần gũi, dễ hiểu, tự nhiên nhất đối với bạn đọc Việt Nam dù là lần đầu hay đã từng đọc tác phẩm này.

Chuyện rừng xanh

Đây là tuyển tập những câu chuyện về thế giới động vật kỳ thú của Rudyard Kipling – chủ nhân giải Nobel Văn học 1907.

Chuyện rừng xanh là tiếng gọi sinh tồn trong khoảnh khắc sống – chết bộc lộ cái cao cả và thấp hèn trong mỗi tâm hồn, nơi bản lĩnh và phẩm chất cao quý được đề cao, dù đó là cậu bé Người sói Mowgli trong cuộc chiến với con hổ thọt hung dữ Shere Khan; hay chú hải cẩu trắng Kotick giữa đại dương bao la tìm một chốn thanh bình cho cả bầy; là chú cầy lỏn Rikki-tikki-tavi diệt rắn hổ mang trả ơn cho ông bà chủ…

Chuyện rừng xanh bản dịch của Sâm Nam là bản dịch tiếng Việt mới nhất của tác phẩm này. Bản dịch đã mang lại hơi thở hiện đại, trẻ trung, phù hợp với bạn đọc thế kỷ 21 mà vẫn không làm mất đi không khí thâm trầm, hùng vĩ và hoang sơ của nguyên tác. Sâm Nam cũng là một người dịch trẻ tuổi 9X.




Những tác phẩm kinh điển thế giới được thay 'áo mới' - ảnh 1

Cuộc phiêu lưu của chú Hành

Hành trình đi tìm công lý của chú Hành đã gặp rất nhiều bạn tốt, bản thân chú cũng làm được nhiều việc tốt cho mọi người. Cuối cùng, chú Hành cùng các bạn đã cứu thoát được nhiều người bị bắt oan, lật đổ vua Chanh cùng bọn quần thần ngu dốt, xu nịnh, giành lại cho người lao động cuộc sống công bằng và tốt đẹp hơn. Sách được minh họa bởi họa sĩ Phạm Hùng Vinh.

Cuộc phiêu lưu của Mũi Tên Xanh

Sách kể về chuyến đi đến với trẻ em thiệt thòi của một đoàn tàu đồ chơi. Mũi Tên Xanh là đoàn tàu hỏa chạy bằng điện. Đó là món đồ chơi mà bất cứ em nhỏ nào cũng yêu thích, nhưng muốn mua được nó phải có tiền. Vào buổi tối cuối năm, theo lời bàn thông thái của chú chó vải, Mũi Tên Xanh đã chở tất cả các đồ chơi có trong cửa hàng của bà Tiên đem tặng cho trẻ em nghèo.

Trẻ em cần phải được yêu thương chăm sóc về đời sống tinh thần và vật chất. Đó chính là thông điệp mà tác giả muốn gửi đến cho tất cả chúng ta. Sách được minh họa bởi họa sĩ Bích Khoa.

Gelsomino ở xứ sở nói dối

Giọng hát của Gelsomino kinh khủng đến mức có thể làm vỡ cửa kính, rơi quạt trần, thậm chí sập cả nhà. Tình cờ Gelsomino đến xứ sở nói dối. Ở đó chó được gọi là mèo, mèo thì phải sủa… gâu gâu. Gelsomino đã quyết tâm sử dụng giọng hát trứ danh của mình để mang sự thật về với cuộc sống. Sách được minh họa bởi họa sĩ Kim Duẩn.




Những tác phẩm kinh điển thế giới được thay 'áo mới' - ảnh 2

Giữa trời chiếc bánh ga-tô

Vào một buổi sáng tháng tư, trên bầu trời thành phố Trullo bỗng xuất hiện một chiếc đĩa bay. Cảnh sát và quân đội lập tức vào cuộc. Bộ tổng chỉ huy “chiến dịch chống thảm họa vũ trụ” đã phải làm việc suốt ngày đêm để tìm cách tiếp cận chiếc đĩa bay bí hiểm kia.

Trong khi Bộ tổng chỉ huy dùng máy bay, xe tăng, quân đội… để đến gần đĩa bay thì tất cả trẻ em ở Trullo chạy tới chỗ chiếc đĩa bay hạ cánh và thả sức… khám phá nó.

Chiếc đĩa bay kì dị đó chính là một chiếc bánh ga-tô sôcôla vĩ đại do nhà bác học X. đã vô tình sáng chế ra khi tìm cách thu thập nấm nguyên tử trong vũ trụ. Nhân loại phải được sống trong hòa bình! Đó chính là điều hằng mong của Gianni Rodari và của tất cả chúng ta. Sách được minh họa bởi họa sĩ Kim Duẩn.

Cuộc phiêu lưu của Mũi Tên Xanh, Cuộc phiêu lưu của chú Hành, Gelsomino ở xứ sở nói dối Giữa trời chiếc bánh ga-tô là những tác phẩm kinh điển, nổi tiếng nhất của Gianni Rodari và từng được giới thiệu đến bạn đọc Việt Nam từ những năm 1980.




Nhà nghiên cứu Nguyễn Thụy Phương: Đại dịch thúc đẩy sự tự học và tự lập


Nhà nghiên cứu Nguyễn Thụy Phương: Đại dịch thúc đẩy sự tự học và tự lập - Ảnh 1.

Hiệu sách tại Pháp được mở cửa như các siêu thị bán nhu yếu phẩm trong thời gian giãn cách xã hội. Trong ảnh: hiệu sách Shakespeare and Company nổi tiếng tại Paris – Ảnh: AP

Từ Paris (Pháp), chị dành cho Tuổi Trẻ cuộc trao đổi, chia sẻ góc nhìn riêng của một nhà nghiên cứu về văn hóa – giáo dục trong bối cảnh đại dịch COVID-19.

Hiệu sách mở cửa trong giãn cách

* Ngay khi vừa bùng phát đại dịch COVID-19, nước Pháp đã thành lập một ủy ban các chuyên gia hàng đầu trong lĩnh vực khoa học xã hội nhằm cố vấn cho tổng thống và chính phủ. Họ giúp nhà nước đưa ra các phân tích, phản biện, khuyến cáo, điều chỉnh chính sách và xử lý khủng hoảng. Theo chị, vì sao vai trò của khoa học xã hội lại được chú trọng?

– Vì đây là một cuộc khủng hoảng đa diện, nó bắt đầu từ lĩnh vực sức khỏe – y tế và nhanh chóng tác động đến kinh tế, tài chính, sản xuất và mọi mặt đời sống xã hội trên toàn cầu ở mức kỷ lục. Phức tạp, đa diện và biến chuyển của tình thế buộc phương pháp làm việc phải đa ngành. Một tình huống mới xảy ra cần phải được soi chiếu thông qua nhiều chuyên môn: nhà toán học dựng mô hình biến hóa, nhà xã hội học dự đoán tác động của nó lên dân chúng, bác sĩ chẩn đoán hướng điều trị thích hợp…

Sức khỏe cộng đồng, liên kết xã hội, bất bình đẳng, phân biệt chủng tộc, môi trường sinh thái, chính trị, quản trị, tín ngưỡng, lãnh thổ, lưu thông kinh tế…, gần như toàn bộ mọi mặt hoạt động của xã hội đang bị con virus này tác động và chất vấn. 

Nếu như các bác sĩ nói rằng phong tỏa là chiến thuật để ngăn chặn dịch thì các nhà xã hội học hay tâm lý học cần lên tiếng ở phương diện khác sao cho bức tranh toàn cảnh được phối màu đúng thực tế. Nghĩa là phong tỏa cũng làm tăng lên bất bình đẳng xã hội giữa các tầng lớp dân chúng, tăng nguy cơ cho những người yếu thế (phụ nữ bị bạo hành, người khuyết tật, vô gia cư, người già cô đơn, người nhập cư…).

Các nhà xã hội học phải phân tích được sự tiếp nhận và biểu thị về COVID-19 ở trong dân chúng, về việc tán thành – tuân thủ hay không của họ trước các biện pháp của chính phủ. Và chỉ có các ngành khoa học xã hội và nhân văn mới có thể đưa ra các kịch bản, tình huống, phân tích lẽ thiệt hơn, đánh giá tác động tới các nhóm để tư vấn cho chính phủ.

* Nói về văn hóa cộng đồng, người Pháp có xem sách là “sản phẩm” thiết yếu trong những cuộc giãn cách?

– Cách ly và phong tỏa diện rộng đang và sẽ tác động đến vấn đề tâm lý và tinh thần của toàn dân từ trẻ nhỏ đến người lớn: mệt, chán, stress, lo lắng, sợ hãi, hoảng loạn…, tùy mức độ nặng nhẹ ở từng cá nhân. Tử vong nhanh và nhiều khiến cho vấn đề tín ngưỡng, tâm linh và tôn giáo cũng cần được lưu tâm khi đại dịch đi qua. 

Sau ba đến bốn tuần nghe thời sự trên đài, tivi hay Internet về tình hình dịch bệnh, có thể bạn sẽ rơi vào nhiều cung bậc trạng thái trầm cảm, chán chường, mệt mỏi, cáu gắt… Điều này đã được các nghiên cứu tâm lý khẳng định. Vậy “cứu cánh” duy nhất của bạn hãy là tự tìm ra một thú vui tinh thần bằng cách nghe, đọc, xem…

Với cá nhân tôi, thú vui đó là đọc sách; vì với sách, bạn được nuôi dưỡng tinh thần, được thỏa mãn trí tưởng tượng hay thu nạp thêm kiến thức, được có một khoảng thời gian tĩnh tâm tĩnh trí qua việc đọc.

Ở Pháp, trong các kỳ cấm túc, các hiệu sách được phép mở cửa như các siêu thị bán đồ nhu yếu phẩm bởi vì người Pháp coi rằng văn hóa nói chung và sách nói riêng là một phần thiết yếu của cuộc sống.

Cùng học, cùng sáng tạo

* Chị có nhận định gì về sự tác động của đại dịch lần này đến đời sống giáo dục toàn cầu?

– Giáo dục là một trong những lĩnh vực cần thời gian mới nhìn thấy được kết quả, ví dụ cần một năm học mới biết kết quả học hành, cần 12 năm mới biết hành trình học của một học sinh. Người xưa nói “trăm năm trồng người”. Thế nhưng, chỉ cần dịch bệnh, chiến tranh thì việc học hành sẽ ngưng lại, gián đoạn, thậm chí bỏ dở luôn. Lịch sử Việt Nam và thế giới đã minh chứng điều này, nhất là trong thế kỷ 20.

Đại dịch COVID-19 vẫn đang ở hồi tiếp diễn trên mọi châu lục. Là một chuyên gia giáo dục, tôi nhìn thấy nỗ lực hết mình của các hệ thống giáo dục quốc gia, từ giáo viên, nhà quản lý, học sinh tới phụ huynh, để thích ứng và duy trì việc học và dạy. Đã bao giờ 188 quốc gia phải đóng cửa trường học khiến 1,7 tỉ học sinh trên thế giới bị gián đoạn việc học hành chưa?! (thống kê của Tổ chức Hợp tác và phát triển kinh tế – OECD, tháng 6-2020).

Đại dịch này đang và sẽ để lại những hệ quả vừa tích cực vừa tiêu cực như: kết quả học tập có giảm sút sẽ dẫn đến chất lượng giáo dục giảm thì tăng trưởng kinh tế cũng giảm theo; đại dịch tạo cơ hội và tiếp đà cải cách – canh tân sư phạm cả trên phương diện tư duy lẫn công nghệ và công cụ; điều hòa và cân đối giờ trở thành vừa là tâm thế quản trị vừa là kỹ năng kiểm soát của những nhà hoạch định và quản lý các nền giáo dục…

* Còn với mô hình và hệ thống giáo dục trong nước, theo chị, cần có trang bị gì để có thể ứng phó với một tương lai còn nhiều cảnh huống bất định như đại dịch này?

– Ở tầm vĩ mô, Việt Nam cũng có chung một kịch bản với nhiều quốc gia khác. Đó là đại dịch làm lộ rõ hơn sự bất bình đẳng, thực chất đó là bất bình đẳng xã hội lan vào bất bình đẳng học đường. Con cái những gia đình thành thị, có điều kiện vật chất sẽ sống trong cảnh cách ly, vừa học vừa chơi vừa nghỉ, khác với con cái những gia đình nghèo khó, thiếu thốn.

Ở tầm vi mô, trong những tế bào xã hội là gia đình thì người Việt đề cao và chú trọng đầu tư việc học cho con cái. Nhưng trong tình trạng cấm túc không biết ngắn dài bao lâu thì cha mẹ đặc biệt phải quan tâm đến sức khỏe tinh thần của con. 

Có những cách giản dị như cùng chơi với con, cùng đọc sách, nghe nhạc với con, cùng trò chuyện – đối thoại với con, cùng tập thể dục trong nhà với con… để đứa trẻ không phải đối diện một mình nhiều tiếng đồng hồ trước các thể loại màn hình phẳng: máy tính, điện thoại, vô tuyến…

Bây giờ kết hợp giữa vi mô và vĩ mô, kết hợp giữa thiết chế giáo dục, nhà trường và gia đình thì nhà quản lý và phụ huynh phải tôn trọng, động viên, ủng hộ giáo viên và học sinh vì đây là hai chủ thể trực tiếp dạy và học. Hãy cùng nhau sáng tạo ra những phương pháp tương tác mới, ví dụ mỗi tuần một buổi giao lưu giữa các học sinh với nhau theo chủ đề tự chọn (khoa học thường thức, nghệ thuật…), giữa phụ huynh và giáo viên, giữa giáo viên với nhau.

Tuy nhiên, hai hình thức giao lưu sau cùng nên có sự hỗ trợ của những nhà chuyên môn khai vấn, trị liệu hay tâm lý học, như một tiếng nói thứ ba, làm trung gian cho những lý giải khoa học và khách quan hóa hiện thực…

* Các triết gia, học giả phương Tây nói nhiều về sự thức tỉnh và chấn chỉnh văn minh sau đại dịch. Vậy theo chị, văn minh về sự học (hay giáo dục) nói chung cần được chấn chỉnh chiều hướng nào?

– Theo quan điểm của tôi, đó là tinh thần tự học và tự lập. Nghe thì không mới đâu, vì Phan Châu Trinh và những chí sĩ Việt Nam theo tư tưởng của ông đã từng nói và thực hành như vậy. Hiện nay trong các nghiên cứu và báo cáo của OECD, khái niệm tự chủ (Pháp: autonomisation; Anh: empowerment) ngày càng được nhấn mạnh. 

Lịch sử nhân loại đang bước vào một chu trình mà ở đó biến động – nay thì là dịch bệnh, mai thì là thảm họa thiên nhiên và môi trường – sẽ gây ra bất ổn và bất an nên các công dân tương lai phải được đào tạo để thích nghi và thích ứng với thời cuộc.

Như vậy, tự học và tự lập thời Phan Châu Trinh là để “Khai dân trí – Chấn dân khí – Hậu dân sinh” và giải phóng dân tộc. Thời nay, tự học và tự lập là để sinh tồn trong một nền văn minh vật chất – công nghệ vũ bão, để đối diện và chống chọi với dịch bệnh và những cơn giận dữ của thiên nhiên trong các thập niên tới.

* Câu hỏi rất cá nhân. Là con dâu của ông Trần Thiện Đạo – một trí thức, nhà văn, dịch giả Sài Gòn trước 1975, tình cảm của chị với Sài Gòn – TP.HCM chắc chắn cũng có những điểm đặc biệt?

– Miền Nam nói chung và Sài Gòn nói riêng rất giống những vùng miền phương Nam nước Pháp. Nắng gió, đa dạng, cởi mở và nồng hậu là đặc điểm những mảnh đất này đón nhận những người phương xa đến an cư lạc nghiệp.

Sài Gòn là một trong những thành phố tôi ao ước được sống trong nhiều năm cuộc đời với gia đình nhỏ của mình. Tôi mong ước chồng và các con tôi hiểu về thành phố này, hiểu về Nam Bộ, để từ đó hiểu về người cha, người ông đã khuất, người giữ nguyên tinh thần “ông già Nam Bộ” trong những năm cuối đời với chút gàn gàn nhưng lạc quan cực độ.

ts nguyen thuy phuong 23-7 1(read-only)

Theo thuyphuong.eu, Nguyễn Thụy Phương là tiến sĩ giáo dục học, giảng viên tại Đại học Paris; nhà nghiên cứu về giải thực dân văn hóa, lịch sử giáo dục thuộc địa và hậu thuộc địa; chuyên gia tư vấn, thẩm định và hợp tác các dự án trong lĩnh vực giáo dục và đào tạo tại Pháp và Việt Nam; sáng lập viên và phó giám đốc Mạng lưới Giáo dục (EduNet, trực thuộc AVSE Global); giám đốc của Diễn đàn Giáo dục Việt Nam (Vietnam Education Symposium).

Đã xuất bản: Giáo Dục Mới tại Việt Nam thập niên 1940 (2018), Giáo dục Việt Nam dưới thời thuộc địa – Huyền thoại đỏ và Huyền thoại đen (2020).

‘Đường về tỉnh thức’ giúp né tránh những nguồn cơn gây đau khổ | Văn hóa


Đường về tỉnh thức (tựa gốc: What is Mindfulness?) của tác giả Tamara Russell, do First News và NXB Dân Trí vừa ấn hành, cung cấp cho độc giả những hướng dẫn gần gũi và dễ tiếp cận về chánh niệm – một thuật ngữ phổ biến trong thời gian gần đây nhưng ít người có thể hiểu được đầy đủ. Cuốn sách tựa một cẩm nang chia sẻ với người đọc sự hiểu biết bao quát về chủ đề này, cũng như làm sáng tỏ một số nhầm lẫn thường thấy.

Đường về tỉnh thức gồm những câu chuyện đúc kết từ cuộc sống của một chuyên gia tâm lý lâm sàng dày dạn kinh nghiệm – tiến sĩ Tamara Russell. Ông còn là một võ sư, nhà khoa học thần kinh, người đã mang một triển vọng độc đáo và đa chiều vào việc giảng dạy, suy nghĩ, trị liệu và nghiên cứu chánh niệm giúp con người bình an.

Hiện nay, ngoài vai trò là giám đốc của The Mindfulness Centre of Excellence ở London và là giảng viên thỉnh giảng tại trường Đại học King’s College London (Anh), tác giả Đường về tỉnh thức còn là một chuyên gia tư vấn, huấn luyện viên, diễn giả về chánh niệm và cách sống tỉnh thức trong nhiều môi trường khác nhau, trong đó nổi bật là giáo dục và sức khỏe.

Trang bị sức mạnh để đối diện với khó khăn, khủng hoảng

Tác giả Đường về tỉnh thức đúc kết: “Chánh niệm đã được giới thiệu đến khắp nơi, từ những trung tâm chăm sóc sức khỏe, trường đại học cho đến những công ty lớn và cả các nhà tù. Những quyển sách, khóa học trực tuyến, những ứng dụng và hội thảo qua mạng đều hứa hẹn rằng chánh niệm sẽ giúp cải thiện những mối quan hệ cũng như giúp đầu óc hoạt động nhanh hơn, hiệu quả hơn”.
Về căn bản, chánh niệm là sự nhận biết sâu sắc những gì bạn đang làm, những gì bạn đang tiếp nhận, nhìn nhận mọi việc như “nó đang là” mà không phán xét. Khi phát triển khả năng nhận thức sâu sắc này, chúng ta sẽ nhận ra được những tác động của lối hành xử theo thói quen trong đời sống của mình trước đây đã ảnh hưởng thế nào mỗi khi ta kết nối với thế giới xung quanh, với công nghệ và những người khác. Được xem là “siêu nhận thức”, chánh niệm luôn điềm tĩnh, thích tìm hiểu và đầy tình thương.




‘Đường về tỉnh thức’ giúp né tránh những nguồn cơn gây đau khổ - ảnh 1

Sự tỉnh thức của mỗi người chính là con đường tìm đến sự an yên trong tâm hồn

Vì vậy mà chánh niệm đòi hỏi chúng ta cởi mở, cầu thị và thận trọng thay vì tránh né những nguồn cơn gây ra đau khổ cho mình. Việc luôn né tránh một điều gì đó có thể mang lại một cảm giác lừa dối rằng vấn đề đã được giải quyết. Thật ra, điều này cho thấy chúng ta không thể nhìn rõ điều gì đang thật sự xảy ra, và chúng ta bỏ lỡ những thông tin quý báu ở hiện tại vốn có khả năng giúp chúng ta nhìn thấy những chỗ có thể tạo ra thay đổi tích cực. Quan trọng ở đây là sự gắn kết vào tâm trí bạn những tố chất: kiên trì, nhẫn nại và từ bi để đi đến sự nhẹ nhàng, an yên của tâm hồn.

Qua Đường về tỉnh thức, tác phẩm mới còn góp phần trang bị cho độc giả thứ hành trang thiết yếu của đời sống – đó là sức mạnh để đối diện với khó khăn, khủng hoảng. Mọi người hãy điềm tĩnh đón nhận những gì xảy đến, ngay cả khi mọi thứ rất khó khăn, từ đó chúng ta thấy rõ những gì đang thật sự xảy ra, chứ không phải những gì mình nghĩ là đang xảy ra, mà có hướng giải quyết tích cực, để né tránh đi những muộn phiền và nguồn cơn gây ra sự đau khổ không cần thiết.




Ngày giãn cách, đủ món từ trái vả


Ngày giãn cách, đủ món từ trái vả - Ảnh 1.

Vả sống chấm mắm ăn kèm rau thơm và vả hầm sườn non, hai trong số rất nhiều món vả của ẩm thực Huế – Ảnh: THÁI LỘC

Gia đình anh bạn ghé thăm “đòi” bữa cơm Huế, tôi điện ngay nhà hàng quen thuộc ở đường Phú Mộng (phường Kim Long, TP Huế): “Nấu giúp 1 tô vả với sườn non”. Nhiều món ăn khác có thể đến mới gọi và chờ làm trong ít phút, nhưng món vả kho sườn non cần non nửa tiếng hầm cho chín mềm và thấm tháp mới ngon miệng…

“Chuỗi” món từ vả

Bàn ăn hôm ấy có nhiều món ngon cũng “rất Huế” với tô canh cá bống thệ nấu thơm cà, cá hanh kho nước, thịt luộc dưa giá tôm chua…

Nhưng thực khách phương xa sành ăn như gia đình anh bạn ấn tượng hơn cả với vả, không chỉ tô vả hầm sườn non bỏ lá lốt, mà còn ở món vả trộn dùng bánh tráng mè để xúc ăn, và rất tâm đắc với món vả sống xắt từng miếng chấm ruốc Huế ăn kèm cọng rau thơm…

Không chỉ ở Trung Đông mà nhiều nơi trên thế giới, trái vả là thức ăn ngon và quý, song chủ yếu được ăn khi trái chín ngọt.

Nghệ nhân ẩm thực cung đình Hồ Thị Hoàng Anh từng mời tôi dùng thử trái vả chín từ đất Trung Đông ấy do người bạn đi xa về biếu, vị thơm và ngọt sắc khá đặc biệt. Ở Việt Nam, chúng tôi cũng bắt gặp vả ở hầu hết vùng miền khắp cả nước.

Tất cả các tỉnh Tây Bắc và miền núi Đông Bắc, vả mọc nhiều trong rừng, ven các đồi núi, bờ đất ven sông suối, trái từng chùm từ gốc đến ngọn.

Nhiều nơi, trong đó có vùng chợ Bợ ven sông Lô thuộc huyện Hàm Yên, rất nhiều nhà dân đều trồng vả trước mặt nhà. Hỏi ra thì người ta bảo trồng làm cảnh cho vui, vừa lấy bóng mát, không ăn trái sống bao giờ, chỉ thỉnh thoảng có ăn chín…

Hôm ghé đồn biên phòng Pa Vệ Sủ sát biên giới thuộc huyện Mường Nhé, tỉnh Lai Châu thấy hàng loạt cây vả trái xanh từng chùm, tôi hỏi một lãnh đạo đồn có hái trái vào chế biến thức ăn không. Vị này nhìn tôi như từ ngoài hành tinh: “Vả mà nấu ăn được à, xanh thế kia chát lắm”…

Trong khi đó vả gắn liền với ẩm thực Huế từ rất lâu đời, và thay vì dùng trái chín như nhiều nơi thì người Huế dùng vả khi còn xanh, tạo thành một “chuỗi” thức ăn được chế biến từ vả rất đặc biệt. Đó là các món: canh vả, vả kho, vả hầm, vả nhồi thịt, vả trộn, vả ăn sống, vả muối chua, vả ngâm chua ngọt hay vả làm trà, làm bánh mứt…

Ngày giãn cách, đủ món từ trái vả - Ảnh 2.

Trái vả tươi trên cây – Ảnh: THÁI LỘC

Muôn cách chế biến, vả ngon hơn… thịt

Vả thì có nhiều loại, đến nay vẫn chưa thấy có đề tài nghiên cứu nào xác định vả Huế và vả nhiều nơi khác nhau như thế nào, và vì sao ở Huế người ta ăn vả sống trong khi nhiều nơi khác lại ăn vả chín.

Nhà nghiên cứu thực vật Đỗ Xuân Cẩm đoán định rằng nhiều khả năng ở Huế, vả được thuần hóa làm thức ăn từ rất sớm, cho nên biến đổi hình dạng lẫn sự ngọt ngon…

Ông Đỗ Xuân Cẩm cung cấp thông tin chuyên môn về vả khiến chúng tôi rất bất ngờ: cái mà lâu nay thường gọi “trái vả” chỉ là quả giả, do cuống hoa tự (phát hoa) trải rộng và cuộn kín tạo ra hình thái giống một quả. Mặt trong của trục này mang hoa nhỏ li ti, xếp liền kề nhau dày đặc. Các hoa này sẽ phát triển thành quả, khi chín chuyển qua màu đen mà dân gian thường gọi là hạt.

Là loài cây ít chịu ngập úng, lại chiếm nhiều diện tích nên càng về đồng bằng càng ít được trồng. Vả chủ yếu trồng vùng bán sơn địa, ở những khu vườn đồi quanh TP Huế như Thủy Xuân, Thủy Bằng, Thủy Biều, Hương Long hay Hương An…

Khó có ngôi chùa nào ở Huế thiếu vắng cây vả, vì vả xuất hiện trong hầu hết các bữa chay ở đất cố đô. Tất nhiên, vả Huế cũng có hai loại, vả “vườn” và vả “núi” (ít ngon hơn).

Kinh nghiệm của người rành đi chợ thì nên chọn loại vả “vườn”, trái dày hơn và màu tươi hơn… Cầm trái nào cảm giác nhẹ tay sẽ có độ non vừa phải, ruột bên trong phớt hồng, lý tưởng để chế biến món ăn.

Muốn ăn sống, vả cần được gọt vỏ trong nước cốt chanh khá đậm để tránh bị bầm đen, xấu xí. Vả được xắt thành từng miếng nhỏ, tiếp tục ngâm trong nước pha cốt chanh để giữ màu trắng nõn, ăn kèm cọng rau thơm và chấm với ruốc Huế hoặc mắm tép, mắm tôm chua…

Tương tự, vả được xắt mỏng trở thành một phần rau sống, ăn rất hợp vị với nhiều món như bún thịt nướng, bún mắm nêm, bánh khoái hay bánh (ướt) cuốn… Vả cũng được xắt mỏng, muối chua như kiểu măng dưa.

Những dịp tết nhất, vả thường được gọt vỏ, khứa đều thành nhiều miếng dính nhau ở phần cuống, bỏ vào hũ thủy tinh, dầm bằng nước muối hoặc nước gia vị chua ngọt… Sau khoảng 1 tuần lên men chua, vả trở thành một món nhấm rất độc đáo.

Cũng có người để trái sống gọt vỏ, xắt miếng, ngâm trong nước chanh muối cho ra hết mủ rồi kho, nấu canh hay hầm với thịt, xương… Tuy nhiên, phổ biến hơn khi kho nấu, vả thường được luộc nguyên trái, cạo vỏ, xắt thành từng miếng vừa phải. Những trái vả luộc chín ấy cũng được xắt mỏng làm món vả trộn, với tôm, thịt, gia vị và rau thơm.

Sang trọng nhất trong “chuỗi ẩm thực vả” chính là món vả nhồi thịt – chả. Món này ngày nay ít thấy nhà dân hay nhà hàng nào chế biến. Nghệ nhân ẩm thực cung đình Hồ Thị Hoàng Anh bày cách làm món này: vả sau khi sơ chế để nguyên trái, cắt gọt phần đế, nhồi thịt – chả đã tẩm ướp gia vị vào bên trong rồi đem kho nước.

Vả chín mềm được xắt thành từng miếng như những múi cam, bày biện lên dĩa trông vừa đẹp mắt, vừa hấp dẫn cả với thực khách khó tính nhất.

Tất nhiên, người Huế sẽ rành rẽ việc chọn rau gia vị quyện mùi, phù hợp với từng món vả. Món kho nấu thì phải dùng lá sân, lá lốt hoặc lá ngò gai; món vả trộn hoặc xắt miếng chấm mắm ruốc chỉ có thể ăn kèm với lá rau thơm cọng nhỏ, nồng mùi của Huế…

Nhạc sĩ Đặng Hữu Phúc: ‘Tài năng không phải lúc nào cũng có!’ | Văn hóa


Hàng loạt tác phẩm khí nhạc (giao hưởng, thính phòng) và thanh nhạc của Đặng Hữu Phúc không chỉ được biểu diễn trên sân khấu trong nước mà cả quốc tế, trong đó có những buổi biểu diễn bán vé không đơn thuần chỉ mang tính chất giao lưu. Ông đã đưa âm nhạc hàn lâm VN tới thế giới.

Ông còn nhớ hoàn cảnh sáng tác tác phẩm Đất nước?

Đến giờ, tôi vẫn thấy đó là những nét nhạc sâu sắc nhất mà mình viết ra. Hồi đó, mọi người chỉ mong hết chiến tranh, hết bom đạn. Nên khi Hiệp định Paris vừa được ký, Mỹ không ném bom nữa, người dân VN mừng cả đêm hôm đấy. Lúc 9 – 9 giờ 30 tối, Đài phát thanh Hà Nội phát chương trình Tiếng thơ có bài thơ Đất nước (của Nguyễn Đình Thi) do bà Châu Loan ngâm. Tôi nằm nghe qua đài của nhà hàng xóm, nghĩ nếu phổ bài thơ này ra hợp xướng thì sẽ hay. Thế là cả đêm không ngủ được. Mà thời đó, kiếm được bài thơ cũng đâu có dễ như bây giờ là mở mạng có luôn, cũng không có sách vở gì.

Sáng hôm sau, từ sớm tôi đã đạp xe ra Thư viện Quốc gia để chép bài thơ. Chiều hôm ấy, lúc đánh cây đàn cũ ở nhà, tôi đã bật ra những nốt nhạc đầu tiên. Buổi tối, tôi đạp xe từ nhà ở Lò Đúc vào trường ở ô Chợ Dừa, vác theo cái đèn bão, một bảng gỗ dùng để đặt giấy nhạc lên trên cùng giấy và bút chì. Tôi viết đến 1 giờ đêm mới về. Thêm một đêm nữa thì tôi viết xong tuyến giai điệu, giống như con đường đi chính mình vẽ ra được rồi. Một vài tháng sau thì tôi hoàn thành tác phẩm. Năm 1974, tôi dựng tác phẩm tốt nghiệp trung cấp, mời Ái Vân, Măng Thị Hội, Từ Hậu, Tuyết Nhung, Bang Phác và Trần Tiến hát.

Sáng tác những tác phẩm đỉnh cao ở lứa tuổi còn rất trẻ, ông nghĩ những gì mình đạt được có bao nhiêu phần là trời cho, bao nhiêu phần là sự nỗ lực vượt qua chính mình?

Thực ra, hai cái đấy là một. Năm 20 tuổi tôi đã tự học, tự đọc để làm sao đưa ra tác phẩm mà mình không bị nói là ngây thơ. Năng khiếu ở trong con người rồi, cùng với đam mê khiến ta thích lao động. Nhưng không có năng khiếu thì không phải cứ lao động là làm ra tác phẩm hay được đâu.

Ngày xưa, thế hệ bọn tôi khó được gia đình nâng như nâng trứng, hứng như hứng hoa như thời bây giờ. Nhà thì đông con, nên mình phải tự lập hết. Tôi theo học nhạc vì lúc đó bố tôi làm Hiệu phó Nhạc viện Hà Nội (hiện là Học viện Âm nhạc quốc gia VN) phụ trách chính trị. Suốt 4 năm đi sơ tán, tôi sống với piano, thuộc làu làu những tác phẩm kinh điển viết cho piano từ thời đấy. Âm nhạc cứ thế ngấm vào mình.

Trước những tác phẩm khí nhạc, ông đã được nhiều khán giả biết đến với những ca khúc như Trăng chiều, Ru con mùa đông… mà hầu hết được thể hiện qua giọng hát Ái Vân. Ông viết những ca khúc đó dành riêng cho nữ ca sĩ?

Tôi thích thì sáng tác thôi, chứ không phải cho riêng ai cả. Tuy nhiên, giọng Ái Vân rất hợp nhạc của tôi, cô ấy lại là bạn cùng lớp. Hồi xưa, nhờ ca sĩ thu âm khó lắm, nên tôi nhờ luôn bạn mình.

Tôi viết ca khúc Ru con mùa đông lúc còn độc thân, chưa có con, nhưng xúc động khi đọc bài thơ của anh Phan Đan. Anh viết bài thơ này khi có đứa con khoảng 2 – 3 tuổi.

Cả nhà Phan Đan gồm 2 vợ chồng cùng 3 đứa con sống trong căn nhà có 10 m2. Cuộc sống khó khăn lắm. Vợ anh là thợ thêu, thêu đến mờ cả mắt. Sau này, tôi hay rủ Phan Đan cùng làm nhạc phim với mình, có thêm ít tiền trang trải cuộc sống.

Tôi cũng nhờ nhạc phim mà cuộc sống dễ thở hơn, có đồng ra, đồng vào, chứ còn những tác phẩm đỉnh cao thường không mang ra tiền mà có khi còn mất tiền thêm.

Nhạc sĩ Đặng Hữu Phúc trong chương trình biểu diễn năm 2009 – Ảnh: Nguyễn Đình Toán

Nhắc đến nhạc phim, ông là nhạc sĩ VN duy nhất đến nay đoạt giải Kim Tước nhạc phim xuất sắc của Liên hoan phim (LHP) quốc tế Thượng Hải (Trung Quốc) với phần âm nhạc trong bộ phim Thời xa vắng. Ông từng rất bất ngờ khi lần đầu biết tin?

Lúc ông Hồ Quang Minh (đạo diễn bộ phim Thời xa vắng – PV) nhắn tin báo, tôi không tin, nghĩ là nhắn nhầm. Bởi ở thời điểm năm 2005, đất nước còn chưa phát triển như bây giờ. Lúc đó, làm nhạc cho phim mất cả năm trời mà chỉ được 10 triệu đồng. Nói thì chả ai tin, nhưng thời đó là thế! Tiền nong ít, phương tiện thì đơn giản. Nói chung, còn nhiều khó khăn. Trong khi LHP quốc tế đó có phim của những quốc gia lớn trên thế giới như Mỹ, Anh, Úc, Canada, Nhật Bản, Hàn Quốc…, ngay nước chủ nhà cũng có hàng chục phim.

Lúc đó tôi thấy không sao hiểu nổi, mãi đến năm 2019 tôi mới lý giải được. Đó là lần tham dự liên hoan âm nhạc hiện đại quốc tế ở Bắc Kinh (Trung Quốc), tôi mới biết nhạc sĩ Xiaogang YE (Diệp Tiểu Cương), một trong những tên tuổi nhạc sĩ lớn của Trung Quốc, là chủ tịch ban giám khảo liên hoan, cũng chính là chủ tịch ban giám khảo của LHP quốc tế Thượng Hải năm đó. Khi ấy tôi hiểu, giám khảo của LHP nghe âm nhạc trong phim với đôi tai của người trong nghề, tức là nhạc phim không chỉ “ăn” với phim, gây cảm xúc, mà còn phải có sáng tạo.

Khi viết nhạc cho Thời xa vắng, tôi đưa chất liệu âm nhạc dân tộc VN như ca trù, chèo…, cho đến nhạc cụ dân tộc như sênh, phách. Người trong nghề chỉ cần nghe hợp âm, giai điệu của bản nhạc là biết ngay người nhạc sĩ có sáng tạo, lao động hay không. Với mỗi nhân vật, tôi lại đưa vào những giai điệu, sử dụng những nhạc cụ khác nhau. Có lẽ, chính bởi vậy mà nhạc trong phim còn được nhận xét là đã làm rõ nét hơn số phận của những nhân vật chính.

NSND Đặng Thái Sơn và nhạc sĩ Đặng Hữu Phúc cùng chơi tác phẩm Năm thể nghiệm trên chủ đề DDH vào tháng 1.2021 tại Hà Nội – Ảnh: Nguyễn Đình Toán

Không chỉ với âm nhạc trong phim Thời xa vắng, ở nhiều tác phẩm của mình, ông đều đưa vào chất liệu âm nhạc truyền thống. Ông có cảm hứng mạnh mẽ từ âm nhạc truyền thống và cũng coi đó là điểm nhấn trong phong cách sáng tác của mình?

Tôi nghĩ mình là người VN thì sáng tác của mình phải bám lấy hồn của người VN mới tồn tại được. Ở trên thế giới, nhiều nhạc sĩ trẻ đi học về âm nhạc tiền phong (avant – garde), tôi ủng hộ thôi vì hồi trẻ tôi cũng thế. Nhưng tôi nhận ra, mình cần có cái gì đó riêng không lẫn với người ta. Từ hồi trẻ, tôi xác định được con đường đi của mình khi nhìn theo những nhà sáng tạo đã mở ra những con đường mới cho âm nhạc thế giới như Debussy, Bartók, Stravinsky… Trong đó, Stravinsky bám rất chắc vào dân ca Nga, hay như Bartók cũng thường sử dụng âm nhạc truyền thống Hungary. Với tôi, nếu xác định là công dân toàn cầu mà bỏ đi yếu tố bản sắc thì rồi mình cũng sẽ biến mất thôi.

Bám vào dân ca nhưng mình khai thác, sáng tạo thế nào mới là khó. Bản nhạc Trống cơm tôi viết năm 2009 trong tổ khúc Chùm hoa VN đã được thu CD, phát trên đài phát thanh của Nhật, không hiểu sao còn trôi nổi sang tận Hồng Kông. Trên mạng, tôi được xem một cậu học trò của Lang Lang chơi bản nhạc ấy…

Ông nói, viết nhạc hàn lâm khó kiếm tiền, thậm chí còn phải tiêu tiền. Nhưng ông vẫn kiên định với con đường này từ thời trẻ?

Có khoảng thời gian cuộc sống nghèo quá, mình cũng bị hoang mang. Năm 1983, Trịnh Công Sơn đến nhà chơi, khuyên tôi vào Sài Gòn. Phú Quang với Trần Tiến vào trước đó đã nổi ầm ầm, mua nhà mua cửa. Nhìn lại mình đâm ra cũng hoảng. Nhưng mình không có người quen thân nào trong đó, nghĩ mọi cách xoay xở mà cuối cùng cũng không vào được.

Tùy từng thời điểm mà suy nghĩ của con người ta thay đổi. Nhiều năm sau, nhìn lại thì tôi thấy việc không vào Nam được có khi lại là cái may. Bởi miền Bắc lúc đó vẫn là môi trường phù hợp hơn để phát triển âm nhạc hàn lâm, còn vào Nam có khi dễ trở thành người viết ca khúc đại chúng.

Phải chăng do con đường này khó khăn mà những nhạc sĩ sáng tác khí nhạc hiện nay tại VN quá ít ỏi?

Thời đất nước gian khó, VN đã có Đặng Thái Sơn. Tôi cũng như Đặng Thái Sơn sinh ra trong thời đại mà con người được hun đúc từ biết bao nhiêu điều. Đất nước lúc đó dù khó khăn nhưng đã có nhiều cánh cửa mở ra để chúng ta thấy được những cao siêu trên thế giới rồi.

Còn bây giờ, đất nước mở cửa hơn, cuộc sống phát triển hơn, trong khi nhiều nghệ sĩ trẻ không biết suy nghĩ sâu sắc mà chạy theo cuộc sống vật chất nhiều hơn. Nhưng quan trọng hơn là tài năng mà tài năng không phải thứ lúc nào cũng có. Chẳng hạn như bây giờ hay sau này khó có một Đặng Thái Sơn thứ hai!

NSND Đặng Thái Sơn (phải) và nhạc sĩ Đặng Hữu Phúc – Ảnh: Nguyễn Đình Toán

Còn sự đánh đổi với tài năng trời cho, với ông, có phải là nỗi cô đơn?

Thực chất là mọi điều cuộc sống cứ diễn ra thế thôi, chứ không phải mình muốn thế này hay thế kia. Có lẽ mình say mê, tập trung cho cái gì quá nên bỏ lỡ những điều khác. Nhưng có thể việc không vướng bận gì lại khiến mình có thời gian dành hết cho âm nhạc.



1 2 3 4 5 6 177